Metamorfose van de Benedenmaas

 

Geen enkel Nederlands riviertraject is de laatste 10 jaar landschappelijk zo snel veranderd als de Benedenmaas, op de grens van Noord-Brabant en Gelderland. Het gaat dan grofweg om de Maas tussen Cuijk en Bokhoven, net te westen van Den Bosch. Waar dit riviertraject lange tijd bekend stond als weinig interessant voor natuur, worden sinds de jaren 2000 steeds meer gebieden heringericht en beheerd als natuurgebied. In verschillende gebieden worden

nieuwe hoogwatergeulen aangelegd en worden de oude meanderbogen, die bij de rivierkanalisaties van de jaren 1930 werden gedempt, opnieuw open gegraven. De klei uit deze projecten wordt vaak gebruikt voor de aanleg van sterkere dijken, en tegelijkertijd zorgen de geulen voor daling van hoogwaterpieken tijdens extreme afvoeren. De aanleg van deze nieuwe geulen en van meer natuurlijke Maasoevers vindt ook plaats in het kader van het KRW-programma (KaderRichtlijn Water) van Rijkswaterstaat. Daardoor krijgt de onderwaternatuur van het Maasdal een nieuwe impuls. Op het land zien we ook soorten terugkeren door verandering van beheer in de nieuwe natuurgebieden.

Om te kijken hoe de natuur van de Benedenmaas er nu echt voorstaat heeft Maas in Beeld tussen 2017 en 2022 veel gebieden uitgebreid onderzocht. Ook is voor de Provincie Noord-Brabant, Brabants Landschap en Natuurmonumenten gewerkt aan inrichtingsprojecten in het grote natuurgebied van Keent en in de Koornwaard. Andere partners in dit deelproject van Maas in Beeld zijn Rijkswaterstaat, K3/Delgromij, Staatsbosbeheer en firma Dekker. Van alle onderzochte gebieden staan inmiddels (nieuwe) gebiedsrapportages op deze website.

Ook is een syntheseboekje gemaakt waarin de ontwikkelingen uit de laatste 20 jaar worden samengevat. Ook geeft de publicatie een overzicht van alle gerealiseerde en nog te realiseren projecten. Daarnaast beschrijven we de systeemkenmerken van de (vrij afstromende) Getijdenmaas en de (gestuwde) Bedijkte Maas. Deze twee Maastrajecten vormen samen de Benedenmaas, maar hebben een volkomen verschillend karakter, wat zich ook vertaalt in andere concepten voor inrichting en ontwikkeling. Deze inzichten kunnen dus helpen bij het ruimtelijk vormgeven van toekomstige projecten, zoals het project Meanderende Maas. Het syntheseboekje staat vanaf juni 2024 op deze site.